Sławatycze: 90 lat od wizyty prezydenta II RP Mościckiego

Okazja Włodawa, Chwilówki, Pożyczki, okazje
BlaBla Włodawa aplikacja

Sławatycze:  90 lat od wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego
W dniu 3. czerwca w Mościcach Dolnych w gminie Sławatycze odbyły się uroczystości związane z 90. rocznicą wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego w dawnych nadbużańskich olęderskich koloniach (wsiach) Nejdorf i Nejbrow.

     Choć sama wizyta miała miejsce w dniu 30. czerwca 1928 roku – wg relacji tygodnika „Polesie” nr 1 z dnia 1 sierpnia 1928 roku – to uroczystości i imprezy towarzyszące obchodom tejże rocznicy odbyły się w dniu kojarzonym z lokowaniem tychże kolonii, podobnie jak ubiegłoroczne obchody czterechsetnej rocznicy osadzenia pierwszej grupy olędrów przybyłych z Prus Królewskich i wydaniu przywileju lokacyjnego przez hrabiego Rafała Leszczyńskiego w dniu 3 czerwca 1617 roku we Włodawie.

     Postanowienia zawarte w treści powyższego przywileju były kilkakrotnie aprobowane (akceptowane) przez późniejszych właścicieli hrabstwa sławatyckiego, zarówno Leszczyńskich, jak i książąt Radziwiłłów i Wittgensteinów.

      Przybysze osadzeni na prawie holenderskim posiadali wiele przywilejów, w tym: wolność osobistą, możliwość odsprzedaży wartości mienia w przypadku opuszczenia kolonii, powoływanie własnego samorządu wsi z wybieranym wójtem, podstawową władzę sądowniczą, wolność religijną, prawo do własnej szkoły, zwolnienie od danin i pańszczyzny które zastąpiono czynszem dzierżawnym, oraz inne przywileje w określonych sprawach.

Sławatycze:  90 lat od wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego

     Faktem było również to, że nowi osadnicy dostawali ziemie trudne do zagospodarowania i utrzymania, w tym wypadku tereny podmokłe z występującymi corocznie powodziami lub podtopieniami.

     Kolonie Nejdorf i Nejbrow były najstarszymi koloniami olęderskimi na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego stanowiącego wraz z ziemiami polskimi ówczesną Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

Sławatycze:  90 lat od wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego

     Pan prezydent Ignacy Mościcki nieprzypadkowo wizytował olęderskie wsie w 10. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, gdyż po odzyskaniu wolności ponownie w całości znalazły się w granicach II Rzeczpospolitej i uzyskiwały bardzo dobre wyniki w rolnictwie i hodowli bydła mlecznego, a było to możliwe dzięki działającemu Kółku Rolniczemu „Łan”, Spółdzielni Mleczarskiej i Spółdzielni Kredytowej.

     Wielką rolę w odnowie duchowej mieszkańców, krzewieniu oświaty i gospodarce wsi w tym czasie –  już po likwidacji olęderskiego w XIX wieku – odegrali proboszczowie funkcjonujących tam parafii: ewangelicko-augsburskiej – ks. Ewald Lodwich, oraz rzymskokatolickiej – ks. Piotr Tatarynowicz.

     Szczegóły dotyczące prezydenckiej wizyty i wypływającej z niej korzyści zarówno dla domaczewskiej gminy jak i olęderskich wsi przedstawił w specjalnie przygotowanym referacie potomek nadbużańskich olędrów – Antoni Chorąży.

Sławatycze:  90 lat od wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego

     Na wniosek księdza Ewalda Lodwicha, wsie Nejdorf i Nejbrow –   za zgodą władz województwa poleskiego –  przemianowane zostały na cześć Pana Prezydenta odpowiednio na Mościce Dolne i Mościce Górne, już od 1. stycznia 1929 roku.

     Wydarzenia wrześniowe związane z zaborem ziem polskich w wyniku agresji radziecko-niemieckiej w 1939 roku sprawiły, że w wyniku decyzji sowieckich władz okupacyjnych prawobrzeżne część Mościc Dolnych i całe Mościce Górne zostały w latach 1939-1941 zlikwidowane.

     Ludność o niemieckich korzeniach narodowościowych została wysiedlona do tzw. „Kraju Warty” tworzonego na zachodnich ziemiach Polski, a potomkowie olędrów polskich zmuszeni zostali do przeniesienia swoich domostw do wsi Kacie k. Domaczewa, ok. 2 km od rzeki Bug.

     Niewielka część Mościc Dolnych leżąca na lewym brzegu i znajdująca się pod okupacją niemiecką ocalała w całości, a znajdujące się tu wolne domy po olędrach niemieckich otrzymali potomkowie olędrów z prawego brzegu, pozostawiając tam wzniesione w czasie wojny budynki i gospodarstwa.

      W ten sposób lewobrzeżna część wsi Mościce Dolne, która w okresie międzywojennym i jeszcze kilkanaście lat po wojnie funkcjonowała w strukturach gminy Zabłocie (w tym w gromadzie Jabłeczna) powiatu bialskiego, stała się dziedziczką wielowiekowej historii i tradycji nadbużańskich olędrów.

     Od 1959 roku na stałe weszła w skład gminy Sławatycze, powracając niejako do historycznych dziejów związanych z funkcjonowaniem olęderskich kolonii w dobrach Leszczyńskich, później zaś w tzw. „Państwie Sławatyckim” Radziwiłłów, Wittgensteinów i Hohenlohe.

     Dzięki wsparciu władz gminnych i samorządowych oraz Gminnego Ośrodka Kultury i środowisk potomków olędrów w kraju i rozsianych na czterech kontynentach oraz historykom, regionalistom i pasjonatom – pamięć o nadbużańskich olędrach, ich życiu i tradycji jest ciągle żywa i budzi zainteresowanie nie tylko samych wspomnianych potomków olęderskich kolonistów znad Bugu.

       Uroczystości związane z obchodami 90. rocznicy wizyty prezydenta Mościckiego rozpoczęła msza święta w kościele rzymskokatolickiej p.w. M.B.R. w Sławatyczach.

     Następnie przed Wiejskim Centrum Aktywności Społecznej w Mościcach i głazem z tablicą upamiętniającą 400. rocznicę założenia kolonii w Mościcach Dolnych odbyła się część oficjalna uroczystości, w tym:

  • hymn państwowy odegrany przez Sławatycka Orkiestrę Dętą,
  • przemówienie wójta gminy Sławatycze Grzegorza Kiec wprowadzające do obchodów rocznicowych wizyty prezydenta I. Mościckiego, jak nawiązujące do olęderskiej historii i tradycji, wraz z podkreśleniem znaczenia tego wydarzenia w kontekście zbliżającego się jubileuszu 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości,
  • wystąpienie Pana Pawła Solocha, szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, ministra w Kancelarii Prezydenta RP,
  • wystąpienie Pana Andrzeja Czapskiego przedstawiciela fili Urzędu Marszałkowskiego w Białej Podlaskiej,
  • ceremonia odsłonięcia tablicy pamiątkowej z okazji 90. rocznicy wizyty Prezydenta II RP Ignacego Mościckiego (przecięcie wstęgi przez gości honorowych, przedstawicieli władz gminy Sławatycze oraz sołectwa i mieszkańców wsi Mościce Dolne)
  • wygłoszenie referatu okolicznościowego przez Antoniego Chorążego, potomka nadbużańskich olędrów, przedstawiciela wsi Mościce Dolne,
  • występ Sławatyckiej Orkiestry Dętej (4 utwory),
  • przekazanie przez przedstawicieli Freundeskreis Neudorf / Neubrow am Bug (Koła Przyjaciół Nejdorf / Nejbrow nad Bugiem) Siegfrieda Ludwiga i Jensa Ryla gminie Sławatycze trąbki Yamaha (YTR2330). Prezent ufundowany przez: EKM, Diakonia Środkowych Niemiec, Związek Socjalny Saksonii, Fundacja KWW.

Ufundowane zostały również 2 mikrofony dla Zespołu Szkół w Sławatyczach.

W dalszej części artystycznej odbyły się:

prezentacje artystyczne w wykonaniu solistów, zespołów muzycznych i tanecznych, w tym grupy tanecznej z GOK prowadzonej przez Panią Ninę Litwiniec, „Sławatyckich Perełek” w repertuarze patriotycznym, oraz koncert zespołu Braci P.

      Ponadto imprezie towarzyszyły prywatne wystawy Antoniego Chorążego  nawiązujące do historii, tradycji i życia codziennego życia olęderskiej wsi, w tym:

  • wystawa planszowa pt. „Olędry nad Bugiem”,
  • wystawa eksponatów (stare narzędzia, wyroby i przedmioty) pt. „W dawnym domu i zagrodzie”.

      Uczestnicy uroczystości mogli też zasmakować regionalnych potraw i przekąsek (w tym olęderskich specjałów) przygotowanych przez gospodynie z gminy Sławatycze w ramach przygotowanej degustacji.

Nie zabrakło też dobrej zabawy przy rytmach muzyki i śpiewu miejscowych artystów.

       Niewielka dziś olęderska wieś dziękuje wszystkim za obecność w obchodach rocznicowych, licząc na kontynuację i dalszą promocję swojego niezwykłego położenia, historii i tradycji w kolejnych corocznych olęderskich imprezach w pierwszy weekend miesiąca czerwca, wpisanych także w kalendarz działalności Gminnego Ośrodka Kultury w Sławatyczach.

      W przeddzień uroczystości rocznicowych – w dniu 2. czerwca  – w Zespole Szkół w Sławatyczach odbyły się natomiast zawody sportowe, a następnie zwiedzanie terenu w ramach zorganizowanego w tym dniu pierwszego „Międzynarodowego Festiwalu Kultury i Sportu” jako wydarzenia nawiązującego do propozycji przedstawicieli Koła Przyjaciół Neudorf -Neubrow w Niemczech, panów: Siegfrieda Ludwiga i Jensa Ryla. W imprezie tej uczestniczyła młodzież szkolna z gminy Sławatycze, wspólnie z młodzieżą z Białorusi, z terenów sąsiedzkich wsi dawnych  kolonii olęderskich w obecnym sielsowiecie Domaczewo.

      Po podpisaniu przez gminę Sławatycze umowy partnerskiej z jedną z gmin z okolic Lipska w Saksonii, formuła Festiwalu zostanie poszerzona o obecność dzieci i młodzieży z Niemiec.

Załączone fotografie uzupełniają wizualny przekaz niniejszej relacji. 

 

Tekst: Antoni Chorąży Zdj. UG Sławatycze

/ź/ slawatycze.pl

loading...
data publikacji: 12/06/18

Podaj dalej, powiadom znajomych....



Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła IIW dniu 30 września 2018 r. we wsi Mościce Dolne zamieszkałej w większości przez potomków nadbużańskich olędrów odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości oraz czterdziestą rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II.

Mając na uwadze dość skomplikowane dzieje macierzystych olęderskich kolonii Nejdorf (od 1929 r. Mościce Dolne) i Nejbrow (od 1929 r. Mościce Górne), inicjatywa sołtysa wsi wsparta pomocą mieszkańców przy przygotowaniu placu i ustawianiu głazu oraz organizacji uroczystości, była jak najbardziej uzasadniona.

 

Modlitwą na mszy świętej sprawowanej w kościele p.w. M.B.R. w Sławatyczach uczestnicy uroczystości poprzedzili jej oficjalny przebieg bezpośrednio we wsi Mościce Dolne. Uroczystości przy głazie z pamiątkową tablicą w Mościcach Dolnych rozpoczęto odśpiewaniem hymnu państwowego pod przewodnictwem sławatyckiego chóru męskiego „Ave”.

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II

Następnie głos zabrał wójt gminy Sławatycze – Grzegorz Kiec, nawiązując do tematu setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości i roli papieża Polaka w najnowszej historii naszego kraju.

Ceremoniału przecięcia wstęgi dokonali przedstawiciele sołectwa wsi Mościce Dolne i gminy Sławatycze oraz goście honorowi: wójt gminy – Pan Grzegorz Kiec, przewodnicząca Rady Gminy – Pani Józefa Buczek, sołtys Mościc Dolnych Pan – Tomasz Łuszczewski, Szefa BBN – Pan Paweł Soloch iprzewodniczący Rady Powiatu Bialskiego – Pan Mariusz Kiczyński.

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II

Poświęcenia tablicy pamiątkowej dokonał proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Sławatyczach – ks. Mirosław Krupski, nawiązując przy tym w kilku zdaniach do duchowego znaczenia tychże rocznic.

Wiązanki kwiatów pod pomnikiem z tablicą pamiątkową złożyli: Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Sekretarz Stanu, Minister w Kancelarii Prezydenta RP. – Paweł Soloch, oraz wójt gminy Sławatycze – Grzegorz Kiec, w asyście przewodniczącej Rady Gminy – Józefy Buczek i sołtysa wsi Mościce Dolne – Tomasza Łuszczewskiego.

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II

W przemówieniu okolicznościowym minister Paweł Soloch nawiązał do znaczenia obchodów rocznicowych odzyskania przez Polskę niepodległości nawet w niewielkich gminach i wsiach, przypominając także o wcześniejszym uczczeniu przez potomków nadbużańskich olędrów innych wydarzeń historycznych, takich jak 1050-lecie chrztu Polski, 400-lecie lokowania pierwszych olęderskich kolonii nad Bugiem i 90. rocznicy wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego. Przekazał także życzenia i pozdrowienia od Prezydenta RP Pana Andrzeja Dudy.

Przewodniczący Rady Powiatu Bialskiego – Mariusz Kiczyński, również nawiązał w swoim przemówieniu do wagi tego typu obchodów rocznicowych w małych ojczyznach, wskazując przykład niewielkiej gminy Sławatycze w kwestii ich organizacji.

Przy okazji uroczystości związanych z odzyskaniem przez Polskę niepodległości wręczył pracownikom GOK w Sławatyczach: Bolesławowi Szulejowi i Elżbiecie Gruszkowskiej grawertony z podziękowaniami za szczególny wkład w rozwój kulturalno-społeczny gminy Sławatycze oraz powiatu bialskiego oraz zaangażowanie w organizację imprez towarzyszących obchodom świąt narodowych.

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II

Miejscowy regionalista – Antoni Chorąży, w swoim przemówieniu i referacie okolicznościowym przybliżył losy dawnych olęderskich kolonii nad Bugiem w czasie niewoli i po odzyskaniu niepodległości, zwracając uwagę na fakt, że funkcjonująca po II wojnie światowej w granicach Polski wieś Mościce Dolne to tylko mała część dawnych olęderskich kolonii, ocalała dzięki zmianie koryta rzeki w 1821 roku. Pozostała część Mościc Dolnych i całe Mościce Górne na prawym brzegu (obecnie Białoruś) zostały zlikwidowane na mocy decyzji sowieckich władz okupacyjnych w 1940 r. Tę obecną małą „enklawę” stanowią obecnie repatrianci i ich potomkowie z prawego brzegu Bugu, którzy pozostawili tam nowo zbudowane w czasie wojny domy oddalone od koryta rzeki (okolica Domaczewa), oraz ci, którzy zamieszkiwali wcześniej tę lewobrzeżną część Mościc Dolnych – dzielnice Niz i Karoliny.

Odczytane również zostały – po tłumaczeniu z języka niemieckiego – słowa podziękowania za zaproszenie i życzenia od obecnego na uroczystości przewodniczącego Koła Przyjaciół Nejdorf-Nejbrow (Mościc Dolnych i Górnych) w Niemczech – pana Siegfrieda Ludwiga.

Sławatycze: Świętowali w Mościcach Dolnych Potomkowie nadbużańskich olędrów uczcili 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości i 40. rocznicę inauguracji pontyfikatu papieża Jana Pawła II

Wójt gminy Sławatycze złożył podziękowanie w formie grawertonu Antoniemu Chorążemu za wieloletnie zaangażowanie i osobisty wkład w odkrywanie i pielęgnowanie bogatej historii Nadbużańskich Olędrów.

Uroczystości uświetnił śpiewem patriotycznych pieśni: chór „Ave” pod dyrekcją Ludwika Sławińskiego oraz sławatyccy wokaliści: Elżbieta Gruszkowska i Janusz Pruniewicz.  Szczególnym punktem programu uroczystości było wspólne z wokalistami odśpiewanie w hołdzie śp. Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II – pieśni „Barka”.

Sołtys wsi Mościce Dolne Tomasz Łuszczewski podziękował wszystkim zaangażowanym w społeczną akcję prac związanych z przygotowaniem placu i budową pomnika oraz za organizację obchodów rocznicowych sfinalizowanych odsłonięciem pamiątkowej tablicy.  Po zakończeniu części oficjalnej poprowadzonej przez dyrektora GOK – Bolesława Szuleja, goście i mieszkańcy wsi spędzili niedzielne popołudnie i wieczór przy grillu i muzyce „Braci P.”  Organizatorami uroczystości byli: wójt gminy Sławatycze i sołtys wsi Mościce Dolne.

Tekst: A. Chorąży Foto: R. Szczur

/ź/ slawatycze.pl

loading...
data publikacji: 09/10/18

Podaj dalej, powiadom znajomych....