Czy współczesnych uczniów można zainteresować dawnymi zwyczajami? W Szkole Podstawowej w Macoszynie Dużym postanowiono sprawdzić to w praktyce. Dzieci przygotowują tradycyjne potrawy, wykonują ludowe ozdoby, odwiedzają miejsca związane z historią regionu i uczą się dawnych tańców. Wszystko w ramach projektu „Kultura, edukacja, partycypacja”, realizowanego pod hasłem „Poznaj. Doświadcz. Przekaż dalej”.
Od początku roku szkolnego w Macoszynie Dużym odbywają się zajęcia i warsztaty, podczas których uczniowie poznają zwyczaje charakterystyczne dla Lubelszczyzny. Dużym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty tworzenia pająków sufitowych, prowadzone przez Urszulę Panasiuk. Kolorowe konstrukcje z bibuły i słomy, które przed laty zawieszano pod sufitami wiejskich domów, powstawały tym razem w szkolnych salach.
Tradycje kulinarne również znalazły swoje miejsce w projekcie. Przedszkolaki poznawały sposób przygotowywania cebularzy lubelskich, a starsi uczniowie piekli pierogi z kaszą. Najmłodsi rozmawiali także ze swoimi dziadkami, zbierając wspomnienia o dawnym życiu na wsi.
Projektowe działania wyprowadziły uczniów również poza szkolne mury. W programie znalazły się wycieczki do Poleskiego Parku Narodowego, Muzeum Wsi Lubelskiej, gdzie dzieci uczestniczyły w Skansenadzie, oraz Chełmskich Podziemi Kredowych. Każdy z wyjazdów był okazją do bliższego poznania przyrody, historii i dziedzictwa regionu.
Ciekawym elementem przedsięwzięcia jest udział uczniów w podejmowaniu decyzji. Podczas wspólnych spotkań dzieci zgłaszały pomysły na wycieczki i zajęcia, dyskutowały nad propozycjami i wybierały te, które chciały zrealizować. Dzięki temu miały rzeczywisty wpływ na przebieg szkolnych działań.
Przed społecznością szkolną kolejne wydarzenia. 10 listopada odbędzie się szkolne podsumowanie projektu, a 21 listopada do Macoszyna Dużego przyjadą przedstawiciele sześciu szkół uczestniczących w spotkaniu regionalnym. Uczniowie przygotowują program artystyczny inspirowany dawnym życiem na wsi. Na scenie pojawią się ludowe tańce, przyśpiewki i scenki nawiązujące do tradycyjnych zwyczajów. Goście będą mogli również obejrzeć rękodzieło wykonane podczas warsztatów.
Projekt „Kultura, edukacja, partycypacja” jest częścią programu „Kompas Młodego Obywatela”, finansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Jego realizatorem jest Społeczno-Oświatowe Stowarzyszenie „Edukator” w Łomży, będące organem prowadzącym Szkołę Podstawową w Macoszynie Dużym. W projekcie bierze udział 20 szkół wiejskich z pięciu województw.
Przed uczniami jeszcze listopadowe prezentacje, podczas których podzielą się tym, czego nauczyli się podczas ostatnich tygodni. Będzie to również okazja, by pokazać rodzicom, mieszkańcom i gościom, jak wyglądają dawne tradycje w wykonaniu najmłodszego pokolenia.
Poniższy raport to oczywiście literacka stylizacja, a nie odnaleziony dokument archiwalny. 😎
Jednak zachowujemy urzędowy język epoki, ale zwracamy uwagę również na mniej oczywiste wątki, jak tona marmolady zabrana za pokwitowaniem, spalenie mostu na Wieprzu w Łęcznej, przeszukanie pomieszczeń UB, zagrożenie dekonspiracji agentury UPA, a nawet poszukiwanie Orderu Czerwonej Gwiazdy.
RAPORT SYTUACYJNY
Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego we Włodawie L.dz. 482/46/Tajne
Włodawa, dnia 22 października 1946 r.
Egz. Nr 1 Egzemplarz ściśle tajny
Do Rąk Własnych SZEF WOJEWÓDZKIEGO URZĘDU BEZPIECZEŃSTWA PUBLICZNEGO w_L_u_b_l_i_n_i_e.
Do wiadomości przełożonych
Melduję, że w dniu dzisiejszym nieustalona dotąd co do przynależności organizacyjnej leśna banda dokonała masowego, skoordynowanego napadu na obiekty państwowe oraz na siedzibę PUBP we Włodawie. Liczebność wroga nie jest dokładnie znana z uwagi na panujący mrok i brak łączności, z zeznań ujętych rannych wynika jedynie, że:
Przeciwnik przerwał łączność telefoniczną, rozbroił posterunki MO i podjął działania w kilku miejscowościach jednocześnie, skutecznie utrudniając koncentrację naszych sił.
W Milejowie rozbrojono posterunek MO, zabierając broń i amunicję. Z miejscowego zakładu przetwórstwa owocowo-warzywnego zabrano ponad tonę marmolady, wystawiając pokwitowanie. Okoliczność ta zasługuje na odnotowanie, gdyż przeciwnik wykazał się dbałością o dokumentowanie własnych operacji gospodarczych.
W Łęcznej, po opanowaniu posterunku MO, podpalono drewniany most na rzece Wieprz, utrudniając pościg i życie miejscowej ludności. W Cycowie rozbrojono kolejny posterunek i zajęto agencję pocztową, listów do tow. Moczara nie wysłano.
Najpoważniejszy cios zadano jednak we Włodawie.
Wieczorem napastnicy opanowali Komendę Powiatową MO, a następnie zaatakowali siedzibę PUBP przy ulicy Różanieckiej. Po sforsowaniu zabezpieczeń aresztu uwolnili około 80 osadzonych, wśród których, znajdowało się 28 członków i współpracowników OUN-UPA.
Około godziny 19.15 napastnicy wycofali się z miasta. Pomimo podjętej obrony zdołali zająć budynek, pozostawiając miejscowy aparat bezpieczeństwa w sytuacji wymagającej pilnego uzupełnienia.
Utrata akt i zagrożenie agentury
Szczególne zaniepokojenie budzi przeszukanie pomieszczeń urzędu przez napastników. Istnieje obawa, że część dokumentacji mogła zostać zabrana lub zniszczona. Ewentualna utrata akt operacyjnych może zagrozić bezpieczeństwu współpracowników urzędu i ujawnić metody pozyskiwania informacji o podziemiu.
Szczególną uwagę należy zwrócić na materiały dotyczące osób wywodzących się z ukraińskiej konspiracji, które następnie współpracowały z lokalnym UB. Przykładem jest Wołodymyr Fedczenko ps. „Czumak”, związany wcześniej z OUN-B, a następnie współpracujący z włodawskim urzędem. Ewentualna dekonspiracja takich kontaktów mogłaby poważnie utrudnić dalsze działania operacyjne.
Przeciwnik zdołał rozbroić posterunki, przerwać łączność, spalić most, zabrać ponad tonę marmolady, zaatakować siedzibę PUBP i uwolnić dziesiątki osadzonych. Istnieje również ryzyko utraty dokumentacji dotyczącej lokalnej sieci agenturalnej. Pozostaje odnotować, że obok strat w uzbrojeniu i dokumentacji ponieśliśmy dotkliwe straty w zakresie bezpieczeństwa władzy ludowej, a przeciwnik zadbał nawet o zaopatrzenie w marmoladę, czemu niniejszy urząd nie zdołał skutecznie zapobiec.
(–)
ppor. Janusz Eistaube p.o. Kierownika PUBP we Włodawie
Powyższy "dokument" jest stylizowany, fikcyjny i nie jest AUTENTYCZNYM raportem archiwalnym.
Jednak poniższy raport jest jak najbardziej autentyczny i właśnie tak wyglądały dokumenty z tamtych czasów. Pochodzi z 21 grudnia 1946 roku i informuje o odwołaniu 17 żołnierzy WBW za kontakty z oddziałem partyzanckim Leona Taraszkiewicza „Jastrzębia”. Dokument jest częścią publikacji „Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego we Włodawie w walce z polskim podziemiem niepodległościowym w latach 1944–1947” - autor Grzegorz Makus.
Wczoraj włodawski starosta Mariusz Zańko pojechał do Warszawy na spotkanie dotyczące kryzysu szpitali powiatowych. Po powrocie napisał o braku konkretów ze strony rządu, rosnących długach i widmie likwidacji kolejnych placówek. Jak podkreśla, sytuacja jest dramatyczna, a powiaty nie mogą bez końca dokładać pieniędzy z budżetów mieszkańców. Zgoda, problem jest poważny. Ale my mamy jeszcze jedno pytanie.😎🤏
Czy problemem są wyłącznie decyzje rządu, czy również sposób, w jaki sami starostowie zarządzają kadrami kierowniczymi szpitali?
Dyrektorzy powiatowych placówek zmieniają miejsca pracy, przechodząc z jednego powiatu do drugiego. ♻️ Konkursy konkursami, a w praktyce pojawia się pytanie o odpowiedzialność za wcześniejsze wyniki zarządzania.
I tu pojawia się pytanie: czy zanim kolejny dyrektor obejmie stanowisko w następnym powiecie, ktoś rzetelnie rozlicza jego wcześniejsze zarządzanie placówką? Czy analizuje się, co pozostawił po sobie w poprzednim miejscu zarządzania? I czy starostowie, którzy zatrudniają takie osoby, wyciągają wnioski z historii np. poprzednich szpitali? Dziś czytamy, że jest bida, że "źle się dziej w państwie duńskim" wszyscy starostowie są zjednoczeni, wszyscy wiedzą gdzie leży problem, robią zdjęcia, publikują problemy, ale nikt z nich nie pisze o zjawisku szpitalnej turystyki "powiatowych dyrektorów". Może już czas stworzyć ogólnopolski QuickRotationIndex, czyli wskaźnik rotacji dyrektorów szpitali powiatowych? 📊♻️
Skoro na ogólnopolskich spotkaniach analizuje się rentowność, płynność finansową i zadłużenie szpitali, warto również przyjrzeć się temu, jak często zmieniają się ich dyrektorzy i jakie wyniki finansowe pozostawiają po sobie w kolejnych placówkach.
Panie Starosto, mamy nadzieję, że na tak ogólnopolskim forum nie tylko udało się zrobić kilka pamiątkowych fotek na fejsbusia i nie tylko wskazać błędy rządu, ale też odpowiedzieć na pytanie, co samorządy mogą zrobić u siebie, aby nie powielać tych samych błędów kadrowych i zarządczych od tylu już lat? 🤔
Bo jeśli wszyscy zgodnym chórem mówią o konieczności uzdrowienia ochrony zdrowia, to może warto zacząć również od własnego podwórka?
50 pozycji w rejestrze umów i ponad 216 tys. zł. Sprawdziliśmy, ile kosztowały koncerty, spektakle, spotkania autorskie, prowadzenie wydarzeń, nagłośnienie i inne elementy XXVI Festiwalu Trzech Kultur we Włodawie. Połączyliśmy dane z Centralnego Rejestru Umów z programem imprezy, aby ustalić, za co płaciło muzeum i ile kosztowały poszczególne wydarzenia.
XXVI Festiwal Trzech Kultur odbył się we Włodawie w dniach 18–20 września 2026 roku. Miesiąc po jego zakończeniu przyglądamy się nie tylko temu, co można było zobaczyć na scenie, ale również temu, ile kosztowało przygotowanie poszczególnych atrakcji. Przeanalizowaliśmy umowy Muzeum-Zespołu Synagogalnego we Włodawie, dostępne w Centralnym Rejestrze Umów JSFP, i zestawiliśmy je z programem XXVI Festiwalu Trzech Kultur.
Z analizowanego zestawienia wyodrębniliśmy 50 pozycji związanych z festiwalem o łącznej wartości 216 611,30 zł.
To suma wartości analizowanych umów, a nie potwierdzony całkowity koszt imprezy. Rejestr nie musi obejmować wszystkich wydatków związanych z organizacją festiwalu. Niektóre umowy opisano ogólnie, bez podania nazwiska wykonawcy czy tytułu wydarzenia. Dopiero połączenie dat, godzin, miejsc i przedmiotu umowy z programem pozwala ustalić, z jakim wydarzeniem można powiązać konkretną kwotę.
Co kryje się pod opisem umowy?
Dane pochodzą z Centralnego Rejestru Umów JSFP, w którym można wyszukać umowy Muzeum-Zespołu Synagogalnego we Włodawie, posługując się numerem REGON muzeum 000900672.
Przykładem jest umowa nr 43/2026, zawarta 24 sierpnia 2026 r. na kwotę 2 128 zł. Jej przedmiot opisano jako „opracowanie, przygotowanie scenariusza i udział w spotkaniu autorskim w dniu 19.09.2026 r. o godz. 15.00 w budynku Małej Synagogi”. W szczegółach umowy nazwisko wykonawcy zostało zatajone. Rejestr wskazuje, że decyzję o wyłączeniu tych danych podjął kierownik administracyjny muzeum.
Dopiero zestawienie opisu umowy z programem XXVI Festiwalu Trzech Kultur pozwala powiązać wydatek z konkretnym punktem wydarzenia. To pokazuje, dlaczego przy analizie wydatków publicznych warto sprawdzać nie tylko pojedyncze wpisy w rejestrze, lecz także program imprezy i inne dostępne informacje. Każdy może sprawdzić te dane samodzielnie do czego zachęcamy: umowa nr 43/2026 w Centralnym Rejestrze Umów.
37 tys. zł za Melę Koteluk
Największą pojedynczą umową w zestawieniu jest 37 000 zł za organizację koncertu Meli Koteluk z zespołem. Występ odbył się 20 września o godz. 20.30 na placu synagogalnym i zamknął tegoroczny festiwal. Za niedzielny spektakl dla dzieci „Przygody Koziołka Matołka” muzeum zapłaciło według wartości umowy 15 000 zł.
Wśród kolejnych dużych pozycji znalazły się:
12 766 zł za koncert Max Klezmer Band & Urszuli Makosz w Wielkiej Synagodze;
11 702 zł za koncert Bester Quartet na placu synagogalnym;
8 500 zł za spektakl animacji piaskowej „Stworzenie świata”;
8 500 zł za spektakl teatralny dla dzieci „Legendy Wschodu”;
7 234 zł za koncert Męskiego Zespołu Muzyki Cerkiewnej Grabarka w cerkwi pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.
To jednak nie tylko wykonawcy i spektakle generowali wydatki.
Artur Żmijewski. Osiem umów związanych z koncertem
Koncert „Cohen – Po miłości kres” z udziałem Artura Żmijewskiego odbył się 19 września o godz. 20.30 na placu synagogalnym. W rejestrze znaleźliśmy osiem umów, które można powiązać z tym wydarzeniem. Ich łączna wartość wynosi 31 311,30 zł.
Na tę kwotę składają się:
7 420 zł za przygotowanie i wykonanie utworów słowno-muzycznych;
5 040,65 zł za organizację koncertu;
5 040,65 zł za transport i organizację koncertu;
4 120 zł za przygotowanie i wykonanie utworów;
3 720 zł za przygotowanie i wykonanie utworów;
dwie umowy po 2 060 zł za przygotowanie i wykonanie utworów;
1 850 zł za opracowanie koncepcji nagłośnienia.
Wartość ta wynika z dodania ośmiu umów powiązanych z koncertem na podstawie ich opisów. Bez analizy pełnej treści dokumentów nie można przesądzić, czy wszystkie świadczenia były całkowicie odrębne. Dlatego nie przedstawiamy tej sumy jako bezspornie ustalonego kosztu całego koncertu.
Ile kosztowało prowadzenie festiwalu?
W programie festiwalu jako prowadząca została wymieniona Anna Duda. W rejestrze znajduje się umowa na 10 000 zł za przygotowanie i wykonanie animacji publiczności oraz autorskiej prezentacji koncertów w dniach 18–20 września. To kolejny przykład wydatku, który łatwo przeoczyć, koncentrując się wyłącznie na honorariach gwiazd. Prowadzenie i animacja publiczności również mają swoją cenę.
W rejestrze znajdują się dwie umowy zawarte 15 września:
4 596 zł za przygotowanie, reżyserię i realizację światła na dużej scenie;
3 404 zł za przygotowanie, reżyserię i realizację dźwięku.
Łącznie daje to 8 000 zł za obsługę techniczną koncertów na dużej scenie. Nie są to honoraria artystów, lecz odrębne usługi związane z realizacją wydarzeń.
Teatr ognia, performance i koncerty na deptaku
Festiwal to również wydarzenia plenerowe. W analizowanym zestawieniu znalazły się między innymi:
6 200 zł za performance artystyczny na deptaku przed muzeum w dniach 18–20 września;
4 000 zł za przygotowanie i wykonanie teatru ognia na placu synagogalnym;
1 915 zł za koncert na deptaku 20 września o godz. 14.30;
1 064 zł za koncert na deptaku 19 września o godz. 10.30;
638 zł za opracowanie i montaż filmów festiwalowych do Kina VR „Zachęta”;
479 zł za realizację wizualizacji świetlnych podczas spektakli Festiwalu Trzech Kultur Młodych;
479 zł za przygotowanie i przeprowadzenie „Żywej lekcji historii”.
To wydatki, których nie widać na plakatach z nazwiskami gwiazd, ale które również składają się na organizację festiwalu.
Boygn Trio, Noc Bardów i koncert w cerkwi
W Małej Synagodze 18 września o godz. 14.30 odbył się koncert „Muzyka z polichromii włodawskiej synagogi” w wykonaniu Boygn Trio i gości. W rejestrze znaleźliśmy pięć umów dotyczących tego punktu programu: cztery po 3 800 zł i jedną na 5 800 zł.
Łącznie: 21 000 zł.
W przypadku Nocy Bardów, która odbyła się 19 września o godz. 19.00, pięć umów opiewało na 2 000 zł, 1 400 zł, 2 800 zł, 1 200 zł i 1 400 zł.
Łącznie: 8 800 zł.
Program wymieniał Piotra Woźniaka, Sienię i Yanistan, a wydarzenie prowadził Janusz Kasprowicz. W niedzielę o godz. 19.00 odbył się koncert „Muzyka w blasku Świątyni”. Trzy umowy dotyczące sopranu, skrzypiec i fortepianu opiewały na 1 064 zł każda, czyli 3 192 zł łącznie.
Ile kosztowały spotkania autorskie?
Festiwal obejmował również spotkania z autorami książek i rozmowy o literaturze.
W rejestrze znaleźliśmy następujące pozycje:
2 660 zł za przygotowanie scenariusza i udział w spotkaniu z Jackiem Tacikiem, autorem książki „Koniec świata na południe od Tel Awiwu”;
2 128 zł za przygotowanie scenariusza i udział w spotkaniu z Krystianem Machnikiem, związanym z wydarzeniem „Ostatni ludzie Czarnobyla”;
2 500 zł za przygotowanie scenariusza i udział w spotkaniu z Joanną Kuciel-Frydryszak, autorką „Chłopek”;
266 zł za opracowanie scenariusza i udział w spotkaniu z reżyserką Maszą Makarową po projekcji filmu „Wnuczka Naczelnej”.
Łączna wartość tych czterech umów to 7 554 zł.
Szczególnie interesująca jest umowa na 2 128 zł. W rejestrze dane kontrahenta zostały wyłączone z jawności, jednak program festiwalu pozwala powiązać datę, godzinę i miejsce umowy ze spotkaniem z Krystianem Machnikiem. Nie przesądzamy, czy zastosowane wyłączenie było prawidłowe. Pokazujemy jedynie, że zestawienie dwóch publicznych dokumentów pozwala ustalić więcej, niż wynika z samego rejestru.
Wystawy, warsztaty i kino
Wśród pozostałych pozycji znalazły się również:
3 192 zł za przygotowanie i organizację wystawy „Pamięć” Ewy Trafnej oraz udział w spotkaniu;
1 064 zł za organizację wystawy „Ikony zmącone” i spotkanie z Pawłem Wyborskim;
2 100 zł za wydarzenie „Birkat ha Bait”, czyli 1 600 zł za warsztaty plastyczne i 500 zł za wykład;
532 zł za warsztaty „Mój Dekalog: Miłość i Serce”;
900 zł za licencję na jednorazową projekcję filmu „Pojedynek”.
Wartości umów pokazują, że obok dużych koncertów finansowano także mniejsze wydarzenia edukacyjne, wystawiennicze i filmowe.
Ile kosztował festiwal? Sprawdźcie sami
Przedstawione kwoty pokazują, że na organizację koncertów, spektakli, spotkań autorskich i zaplecza technicznego składa się wiele umów. Niekiedy jeden punkt programu wiąże się z kilkoma pozycjami w rejestrze, dlatego pojedynczy zapis nie zawsze pokazuje pełny obraz wydatków. Nie przesądzamy, czy poszczególne usługi były drogie, tanie, opłacalne czy nieopłacalne. Do takiej oceny potrzebna jest znajomość zakresu świadczeń i sposobu realizacji umów. Mieszkańcy mają jednak prawo wiedzieć, ile kosztowały poszczególne elementy wydarzenia finansowanego przez publiczną instytucję i z kim została zawarta umowa.
Dlatego zachęcamy do samodzielnego sprawdzenia dokumentów:
Program pokazuje, co zobaczyliśmy na festiwalu. Rejestr umów pozwala sprawdzić, ile kosztowało przygotowanie poszczególnych elementów. Dopiero połączenie obu dokumentów daje mieszkańcom pełniejszy obraz wydatków. A czy za te pieniądze było warto? To już każdy może ocenić sam. 🤏😎
Na koniec
Jeżeli Muzeum-Zespół Synagogalny we Włodawie uważa, że w naszej analizie pojawił się błąd, chętnie opublikujemy sprostowanie. Zależy nam, żeby czytelnicy mogli sami ocenić przedstawione dane, a ewentualne nieścisłości zostały wyjaśnione.
W piątek około południa włodawscy policjanci otrzymali zgłoszenia o tym, że przejeżdżający drogą wojewódzką numer 819 i drogą krajową numer 82 zespół pojazdów zerwał w 4 punktach linie energetyczne. Do tego zdarzenia doszło na odcinku około 10 kilometrów na trasie Lubowierz – Kołacze – Stary Brus – Laski Bruskie. Ze zgłoszenia wynikało, że sprawca całego zdarzenia odjechał z miejsc, w których dokonał uszkodzeń.
Policjanci ruchu drogowego włodawskiej komendy pojechali na miejsce. W miejscowości Laski Bruskie zauważyli ciągnik rolniczy z podczepioną lawetą, na której znajdowała się koparka. Na ramieniu koparki widoczne były elementy zerwanych przewodów elektrycznych oraz światłowodowych a także opalenia lakieru spowodowane wyładowaniami elektrycznymi zerwanych przewodów.
Ciągnikiem kierował 65 – latek z gm. Stary Brus. Mężczyzna w chwili zatrzymania był trzeźwy. Jak przekazał mundurowym to nie pierwszy raz, kiedy jechał tym zespołem pojazdów na tej trasie.
Na szczęście w wyniku tych zdarzeń nikomu nic się nie stało. Na miejscu zdarzenia pracowali policjanci, którzy prowadzili oględziny sporządzając stosowną dokumentację. Zebrane w tej sprawie materiały zostaną przekazane do Sądu Rejonowego we Włodawie.
Przeglądając XVII-wieczne mapy, można natrafić na prawdziwe historyczne perełki. Jedną z nich jest Mapa Radziwiłłowska Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1613 roku, na której przy nazwie Włodawy widnieje intrygujący dopisek: "Wlodawa ol: Ducatus". Co oznacza ten łaciński zapis? I dlaczego ponad 400 lat temu kartografowie uznali, że właśnie Włodawę warto opatrzyć takim określeniem?
Olim Ducatus”, czyli niegdyś księstwo
Łacińskie słowo olim oznacza "niegdyś" lub "dawniej”, natomiast ducatus to "księstwo". Zapis można więc odczytać jako "Włodawa, niegdyś księstwo".
Nie jest to jedynie przypadkowa ciekawostka językowa. Okazuje się, że podobne dopiski umieszczono również przy innych miejscowościach. Włodawa znalazła się w ten sposób w szczególnym gronie ośrodków, których dawne znaczenie postanowiono zaznaczyć na mapie. Co dokładnie kryje się za tym określeniem? Czy chodzi o dawną siedzibę książęcą, historyczne prawa terytorialne, a może o inne uwarunkowania polityczne? Sam napis nie daje odpowiedzi na wszystkie te pytania, ale stanowi interesujący punkt wyjścia do dalszych badań.
Mapa Radziwiłłowska, czyli kartograficzny obraz dawnej Litwy
Mapa znana jako Radziwiłłowska została wydana w 1613 roku pod łacińskim tytułem Magni Ducatus Lithuaniae caeterarumque regionum illi adiacentium exacta descriptio, co można przetłumaczyć jako dokładny opis Wielkiego Księstwa Litewskiego i przyległych do niego ziem.
Jej powstanie wiąże się z działalnością księcia Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, zwanego Sierotką. Mapa była efektem szeroko zakrojonych prac kartograficznych, których początki sięgają jeszcze XVI wieku. Z opracowaniem i przygotowaniem mapy związany był Tomasz Makowski, choć historia jej powstania jest bardziej złożona niż przypisanie całej pracy jednej osobie.
Dzieło to należy do ważnych źródeł kartograficznych dotyczących ziem Wielkiego Księstwa Litewskiego i obszarów sąsiednich. Pokazuje nie tylko rozmieszczenie miejscowości, ale również odzwierciedla ówczesne wyobrażenia o ich znaczeniu politycznym i historycznym. Warto przy tym pamiętać, że mapa obejmuje również tereny leżące poza granicami Wielkiego Księstwa Litewskiego w jego ówczesnym kształcie. Obecność Włodawy na tym zabytku nie powinna zatem dziwić, ale zastosowane przy jej nazwie określenie zasługuje na uwagę.
Włodawa wśród dawnych ośrodków książęcych
Co ciekawe, zapis dotyczący Włodawy został odnotowany również w literaturze naukowej. Historyk Stanisław Alexandrowicz w opracowaniu poświęconym Mapie Wielkiego Księstwa Litewskiego Tomasza Makowskiego wymienia Włodawę wśród miejscowości oznaczonych dopiskiem olim ducatus. Obok niej wskazuje między innymi Czartorysk, Dubrowicę, Holszany i Kobryń.
To istotna wskazówka. Nie mamy więc do czynienia wyłącznie z samodzielnym odczytaniem tajemniczego napisu, lecz z określeniem, które zostało zauważone i omówione przez badacza historii dawnej kartografii. Alexandrowicz zwraca uwagę, że takie oznaczenia wiązały się z podkreślaniem dawnego, udzielnego charakteru władzy książąt litewskich i wołyńskich. Wskazują one, że twórcy mapy przypisywali poszczególnym miejscowościom znaczenie wykraczające poza ich zwykłą funkcję osadniczą.
W dziejach Włodawy ważne miejsce zajmuje ród Sanguszków, związany z dawnymi dziejami miasta i jego właścicielami. To kolejny trop, który warto uwzględnić przy próbie odtworzenia historii miejscowości. Sam dopisek olim ducatus nie pozwala jednak jednoznacznie przypisać dawnego księstwa konkretnemu rodowi ani określić jego granic czy okresu istnienia. Takie ustalenia wymagają dodatkowych dokumentów, między innymi aktów własności, przywilejów i opracowań dotyczących dawnych podziałów terytorialnych.
Właśnie dlatego stare mapy są tak interesujące. Potrafią wskazać kierunek poszukiwań, ale często dopiero zestawienie ich z innymi źródłami pozwala zrozumieć, co naprawdę kryje się za pojedynczym słowem.
Historia Włodawy wciąż skrywa zagadki
Na łamach wlodawa.net publikowaliśmy już materiały poświęcone mniej znanym wątkom z przeszłości naszego miasta. Warto przypomnieć między innymi artykuły:
Każdy kolejny dokument, mapa czy archiwalny zapis może rzucić nowe światło na dzieje Włodawy. Tym razem uwagę przyciąga krótka łacińska adnotacja, która znalazła się na mapie wydanej ponad cztery stulecia temu. Czy uda się ustalić, do jakiego konkretnego epizodu z historii Włodawy odnosiło się określenie olim ducatus? To pytanie pozostaje otwarte i zasługuje na dalsze poszukiwania.
Może właśnie w starych dokumentach kryją się odpowiedzi, których próżno szukać w kolejnych opracowaniach powielających wcześniejsze ustalenia. Zamiast przepisywać historię jeden od drugiego, warto czasem zajrzeć do źródła i sprawdzić, co rzeczywiście mówi. 🤏😎 😍🤙
Stanisław Alexandrowicz, Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego Tomasza Makowskiego z 1613 r. tzw. „radziwiłłowska” jako źródło do dziejów Litwy i Białorusi, „Studia Źródłoznawcze”, t. 10, 1965, s. 33–67. Pełny tekst opracowania w repozytorium Instytutu Historii PAN.
Redakcja wlodawa.net zwróciła się do Policji z pytaniami o działania prewencyjne w szkołach powiatu włodawskiego. Zanim otrzymaliśmy odpowiedź, doszło do publicznej polemiki dotyczącej naszego materiału. Przedstawiamy chronologię i najważniejsze informacje z oficjalnego pisma KPP we Włodawie.
Zapytanie wysłane w piątek wieczorem
W związku z ogólnopolskimi doniesieniami medialnymi oraz niepotwierdzonymi informacjami krążącymi wśród mieszkańców Włodawy, w piątek, 9 października 2026 r. o godz. 19:20, redakcja wysłała zapytanie prasowe dotyczące działań Policji w szkołach na terenie powiatu włodawskiego.
Wiadomość skierowano do KPP we Włodawie, a Komendę Wojewódzką Policji w Lublinie dodano do kopii zapytanie prasowego. Nie oczekiwaliśmy odpowiedzi w piątkowy wieczór. Chcieliśmy jednak uzyskać potwierdzone u źródła informacje o skali działań, ich wynikach oraz ewentualnych zagrożeniach odnotowanych w placówkach oświatowych.
W poniedziałek rano, 12 października, rzeczniczka KWP nadkom. Anna Kamola poinformowała redakcję, że wiadomość została przekazana do oficera prasowego KPP we Włodawie. Tymczasem włodawska komenda otrzymała na swoją oficjalną skrzynkę rzecznik.kppwlodawa@lu.policja.gov.pl nasze zapytanie już w piątek, jako główny adresat zestawu pytań..
Najpierw polemika, potem odpowiedź
We wtorek 13 października o gdzinie 16:50 redakcja opublikowała informację o braku merytorycznej odpowiedzi. Później 14 października na profilu wlodawa.net pod postem który zamieściliśmy na fb pojawił się komentarz Policji Lubelskiej, gdzie Policja Lubelska zwracała uwagę m.in. na godzinę wysłania zapytania i organizację pracy oficerów prasowych we Włodawie, oraz zarzucono redakcji wprowadzenie czytelników w błąd i podważanie kompetencji włodawskiej Policji.
Warto zaznaczyć, że wpis opublikowaliśmy we wtorek, 13 października, już po standardowych godzinach pracy biura prasowego KPP we Włodawie. Zgodnie z informacją zamieszczoną na oficjalnej stronie oficera prasowego włodawskiej komendy, oficer prasowy udziela informacji od poniedziałku do piątku w godzinach od 7:30 do 15:30. Poza tymi godzinami pełni dyżur telefoniczny, przeznaczony do przekazywania informacji o bieżących nagłych zdarzeniach.
Redakcja wyjaśniała, że nie oczekiwała odpowiedzi po godzinach pracy, lecz informacji w kolejnych dniach. I dopiero w czwartek, 15 października, otrzymaliśmy oficjalne pismo KPP we Włodawie.
Co wynika z odpowiedzi Policji?
Według pisma, obejmującego okres od 8 do 14 października 2026 r., policjanci przeprowadzili: • 19 spotkań profilaktyczno-konsultacyjnych z dyrektorami i personelem wszystkich szkół powiatu, • 15 spotkań z dziećmi i młodzieżą, • 1 trening rodzinny, • 151 sprawdzeń bezpieczeństwa w szkołach i na terenach przyległych.
KPP poinformowała również o trzech interwencjach dotyczących łącznie czterech uczniów, dwóch ze szkoły podstawowej i dwóch ze szkoły średniej. Według pisma uczniowie mieli posiadać niebezpieczne narzędzia i informować o tym w mediach społecznościowych. Policja podała, że w trzech przypadkach ustalono, iż były to „żarty”, a w jednym uczeń miał urządzenie wielofunkcyjne, które przekazano rodzicowi. O zachowaniach stanowiących przejawy demoralizacji powiadomiono sąd rodzinny.
Komenda przekazała, że w związku z tymi interwencjami nie stwierdzono zagrożenia dla życia ani zdrowia uczniów, nauczycieli i pracowników oświaty.
Dziś Policja publikuje podsumowanie
W piątek, 16 października, KPP opublikowała komunikat dotyczący działań prowadzonych do 15 października. W tym podsumowaniu wskazano już 17 spotkań z dziećmi i młodzieżą oraz 175 sprawdzeń bezpieczeństwa. To dane obejmujące dłuższy okres niż te zawarte w piśmie otrzymanym przez redakcję. Policja apeluje, by nie powielać niesprawdzonych informacji i zgłaszać potencjalne zagrożenia odpowiednim służbom. Przeczytaj komunikat KPP we Włodawie.
Pełną treść odpowiedzi KPP we Włodawie, otrzymanej 15 października 2026 r., publikujemy poniżej.
Odpowiadając na Pana wniosek dotyczący udostępniania informacji w sprawie działań Policji w placówkach oświatowych powiatu włodawskiego, który w dniu 12 października 2026 roku wpłynął do rozpoznania przez KPP we Włodawie - informuję, że policjanci z Komendy Powiatowej Policji we Włodawie oraz jednostek podległych prowadzą wzmożone działania prewencyjne w rejonie placówek oświatowych tj. szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz ich rejonach przyległych. Informuję również, że policjanci od zawsze byli obecni w rejonie placówek oświatowych. Cyklicznie uczestniczymy w spotkaniach prewencyjnych z udziałem uczniów, nauczycieli i rodziców podczas których rozmawiamy na tematy szeroko rozumianego bezpieczeństwa i służymy pomocą, gdy jest ona oczekiwana lub potrzebna. Policjanci reagują również na każdy sygnał o potencjalnym zagrożeniu, wynikającym z zachowania dzieci i młodzieży w środowisku szkolnym.
W związku z prowadzonymi wzmożonymi działaniami prewencyjnymi policjanci od dnia 8 października 2026 roku do dnia 14 października 2026 roku przeprowadzili łącznie 19 spotkań profilaktyczno konsultacyjnych z dyrektorami i personelem wszystkich szkół powiatu włodawskiego, 15 spotkań z dziećmi i młodzieżą, 1 trening rodzinny oraz 151 sprawdzeń bezpieczeństwa w szkołach i terenach przyległych do placówek oświatowych. Celem prowadzonych spotkań jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dzieci i młodzieży oraz personelu pedagogicznego i pracowników na terenach placówek oświatowych, zacieśnienie współpracy pomiędzy jednostkami Policji i sektorem oświaty oraz wypracowanie skutecznych mechanizmów reagowania na współczesne zagrożenia. Wykaz placówek funkcjonujących na terenie powiatu włodawskiego objętych powyższymi działaniami znajduje się na stronie https://rspo.gov.pl - rejestr szkół i placówek oświatowych.
Policjanci pozostają w stałym kontakcie z dyrektorami szkół i przedstawicielami samorządów, współpracujemy również z innymi służbami. W minionym tygodniu policjanci przeprowadzili 3 interwencje dotyczące 2 uczniów szkoły podstawowej i 2 uczniów szkoły średniej, którzy mieli posiadać przy sobie niebezpieczne narzędzia i informować o tym w mediach społecznościowych. W 3 przypadkach ustalono, że były to "żarty", a w 1 przypadku uczeń posiadał urządzenie wielofunkcyjne, które przekazano jego rodzicowi. O zachowaniach stanowiących przejawy demoralizacji poinformowano Wydział Rodzinny i Nieletnich Sądu Rejonowego we Włodawie. W związku z prowadzonymi interwencjami nie stwierdzono żadnego zagrożenia dla życia i zdrowia uczniów, nauczycieli czy pracowników oświaty. Każdy sygnał o potencjalnych zagrożeniach jest sprawdzany, bowiem zgodnie z Ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U z 2025r. poz. 636) do podstawowych zadań Policji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, inicjowanie i organizowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń, wykrywanie przestępstw, wykroczeń i ściganie ich sprawców. Policjanci każdorazowo, gdy czyjeś życie, zdrowie czy mienie jest zagrożone podejmują czynności służbowe w takich sprawach i mają obowiązek adekwatnej do zgłoszenia reakcji.
Apelujemy o powstrzymanie się od powielania niesprawdzonych doniesień i korzystanie jedynie z wiarygodnych źródeł informacji, bowiem w sytuacjach kryzysowych plotki i niepotwierdzone doniesienia mogą dodatkowo potęgować strach oraz utrudniać pracę służb. Do rodziców, nauczycieli i uczniów, zwracamy się z prośbą aby nie ignorowali gróźb ani agresji, jak również by wszelkie informacje o zagrożeniach przekazywać Policji, pedagogom czy dyrekcji szkoły, a w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Funkcjonariusze z Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej pamiętają o bohaterach września 1939 roku. Pod Kopcem Chwały odbyły się uroczyste obchody 87. rocznicy bitwy, która stała się symbolem niezłomnego oporu polskich żołnierzy przeciwko sowieckiej agresji.
1 października 1939 roku to właśnie tutaj, pod Wytycznem, rozegrał się ostatni akt obrony polskich Kresów Wschodnich. Zgrupowanie żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP), dowodzone przez gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna, stawiło czoła wkraczającej ze wschodu Armii Czerwonej. Było to ostatnie starcie regularnego Wojska Polskiego z sowieckim najeźdźcą – bitwa, która na zawsze zapisała się w etosie polskiego munduru.
Główne uroczystości rocznicowe odbyły się 1 października pod Kopcem Chwały Żołnierzy KOP w Wytycznie. Po uroczystym odegraniu Hymnu Państwowego, zgromadzonych gości powitał gen. bryg. SG Jacek Szcząchor, Komendant Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej. W swoim przemówieniu odniósł się do współczesnej misji formacji: „Dla funkcjonariuszy Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej pamięć o żołnierzach Korpusu Ochrony Pogranicza jest czymś więcej niż historią. To dziedzictwo, z którego czerpiemy wzorce służby i odpowiedzialność. Choć zmieniły się zagrożenia, technologie i realia naszej codziennej służby, niezmienne pozostają wartości, które nam przyświecają: uczciwość, profesjonalizm, odwaga i gotowość do poświęceń.”
Wspólna pamięć połączyła dziś wiele pokoleń uczestników tego wydarzenia. W obchodach wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, reprezentanci służb mundurowych Lubelszczyzny, kombatanci oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości. Niezwykle podniosłym momentem uroczystości było odczytanie Apelu Poległych, po którym odprawiono modlitwę ekumeniczną. Następnie delegacje złożyły wieńce na grobach bohaterów, oddając im należny hołd. Wyjątkową, patriotyczną oprawę wydarzenia zapewniły Kompania Reprezentacyjna Straży Granicznej oraz Orkiestra Morskiego Oddziału Straży Granicznej.Wydarzenie zorganizował Nadbużański Oddział Straży Granicznej przy współpracy z partnerami: lubelskim oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej oraz Samorządnym Związkiem Zawodowym Funkcjonariuszy Straży Granicznej.
/ź/ nadbuzanski.strazgraniczna.pl
tv.wlodawa.netmasz wideo wyślij nam link:. echo@wlodawa.net
Funkcjonariusze i pracownicy Straży Granicznej, mundurowi z innych służb oraz młodzież szkolna, przemaszerowali szlakiem Korpusu Ochrony Pogranicza. Wydarzenie rozpoczęło się odprawą w miejscowości Pieszowola, następnie trasa prowadziła przez malownicze tereny Poleskiego Parku Narodowego aż Pomnika Korpusu Ochrony Pograniczna w Wytycznie. W ponad 11 kilometrowym marszu udział wzięli funkcjonariusze i pracownicy NOSG, Policja, Służba Więzienna, żołnierze NBOT, Instytut Pamięci Narodowej, pracownicy Nadleśnictwa Sobibór, uczniowie Szkoły Podstawowej im. Korpusu Ochrony Pogranicza w Wytycznie, uczniowie Zespołu Szkół Ekonomicznych i Mundurowych w Chełmie im gen. Władysława Andersa, uczniowie Zespołu Szkół Ponadpodstawowych Nr 5 im. Józefa Piłsudskiego w Zamościu, uczniowie Zespołu Szkół Centrum kształcenia rolniczego Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Siennicy Różanej, uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych Nr 1 i II Liceum Ogólnokształcące we Włodawie oraz laureaci konkursu, który został zreorganizowany przez PSG w Częstochowie wraz z opiekunami oraz przedstawicielami PSG w Częstochowie łącznie około 300 osób.
Podczas marszu uczestnicy wzięli udział w pokazie zorganizowanym przez funkcjonariuszy Wydziału Zabezpieczenia Działań Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej oraz pracowników Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej w Lublinie przedstawiający Straż Graniczną współczesną oraz historyczną formację graniczną. Organizatorami marszu dla upamiętnienia walk żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza, stoczonych w 1939 roku z Armią Czerwoną był Nadbużański Oddział Straży Granicznej oraz Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej w Lublinie.
Czy lubisz cookies? 🍪 Ta strona wymaga zgody na tak zwane cookies czyli ciasteczka i właśnie informuje Cię, że tutaj sa zbierane ciasteczka firm trzecich, jeśli nie zgadzasz się na tego typu internetowe praktyki, prosimy opóść tą stronę. We use cookies to ensure you get the best experience on our website. Zobacz więcej